Nedir.Org *
gönül03

Mecaz Türleri Nedir

Okunma : 128
Sözcüklerin cümle, dize veya deyim içine girdiklerinde, gerçek anlamlarından tamamen sıyrılarak başka bir sözcük ya da kavram yerine kullanılmasıyla kazandığı anlama mecaz (değişmece) anlam denir. Mecaz anlam, Sözcüğün sürekli olmayan, kullanım içinde geçici olarak üstlendiği anlamdır.

Örnek :
Þ Müşteriden para sızdırmak için elinden geleni yapardı.
Þ Satıcının o ince ve tiz sesi kulaklarımızda patlıyordu.
Þ Bugünlerde havasından yanına varılmıyor.
Þ Bu hayırsız evlat için insan kendisini ateşe atar mı?
 
Mecaz Türleri

Benzetme (Teşbih) :
Aralarında benzerlik bulunan iki varlıktan (kavramdan) niteliği zayıf olanın, niteliği üstün, belirgin olana benzetilmesidir. Benzetme, sözü daha etkili ve gözle görünür kılmak amacıyla kullanılan bir mecaz türüdür. Benzetmenin dört öğesi vardır :
 
1- Benzeyen                (niteliği zayıf olan)
2- Benzetilen                (niteliği, üstün, belirgin olan)
3- Benzetme yönü        (benzerlik ilgisi gösteren)
4- Benzetme edatı        (gibi, kadar, sanki, misali)

Örnek :
Kızın deniz gibi masmavi gözleri vardı.
Bezetilen: deniz
Benzeyen: göz
Benzetme edatı: gibi
Benzetme yönü: masmavi
 
Benzetmeyle İlgili Uyarılar :
Þ  Benzetmenin oluşabilmesi için benzeyen ve kendisine benzetilenin kullanılması şarttır.
Þ  Bunlar, benzetmenin temel öğeleridir.
Þ  Dört öğesinin dördünün de kullanıldığı benzetmelere ayrıntılı benzetme,  benzetme edatının olmadığı benzetmelere kısaltılmış benzetme, yalnızca temel öğelerin kullanıldığı benzetmelere teşbih-i beliğ denir.

Örnek :
Sular öyle temiz ki annemin yüzü  gibi.              (Ayrıntılı Benzetme)
Bezetilen: annemin yüzü
Benzeyen: sular
Benzetme edatı: gibi
Benzetme yönü: temiz
 
Adam cesurlukta aslandı.                                           (Pekiştirilmiş Benzetme)
Bezetilen: aslan
Benzeyen: Adam
Benzetme yönü: cesurluk
 
Bin atlı o gün dev gibi bir orduyu yendik.  (Kısaltılmış benzetme)      
Bezetilen: dev
Benzeyen: ordu
Benzetme edatı: gibi
 
Gider oldum kömür gözlüm elveda.                            (Teşbih-i beliğ)    
Bezetilen: kömür
Benzeyen: göz
 
Eğretileme (İstiare) :
İstiare Arapça bir sözcük olup "bir şeyi iğreti, ödünç alma" anlamındadır. Ya benzeyenle ya da benzetilenle yapılan benzetmedir.

Örnek :
Þ Aslan gibi güçlü bir adamdı.                (benzetme)
Þ Soruyu doğru yanıtlayınca "Aslan be!" dedi. (eğretileme)
 
Eğretileme üç çeşittir.
1. Açık Eğretileme : Yalnızca kendisine benzetilenin kullanılmasıyla yapılan eğretilemedir.
Örnek :
Þ Havada bir dost eli okşuyor tenimizi.
Benzeyen:Rüzgar(yok) Benzetilen:Bir dost eli
 
Þ Kurban olam kurban olam
Beşikte yatan kuzuya                
Benzeyen  : Bebek, çocuk (yok)  Benzetilen : Kuzu
 
2. Kapalı Eğretileme : Yalnızca benzeyen ile yapılan, benzetilenin de bir özelliğinin belirtildiği (genel olarak benzetme yönü) eğretilemedir.

Örnek :
Þ Oğlu büyüyünce yuvadan uçup gitti.
   Benzeyen  : Oğul    Benzetilen :  Kuş  (yok)    Benzetme yönü : Uçup gitmek
 
Þ Ay zeytin ağaçlarının arasından yere damlıyordu.
   Benzeyen  : ay     Benzetilen : su (yok)     Benzetme yönü : yere damlaması
 
3. Yaygın (Temsili) Eğretileme : Benzetmenin temel öğeleriyle birlikte, birden çok benzetme yönünün bulunduğu eğretilemedir. Yaygın eğretilemede bir "gizleme" vardır. Açıkça söylenmeyen ya da söylenmek istenmeyen sözler, benzetme yoluyla ve sözlük anlamına gizlenerek söylenir, şairler bunu çoğu kez güzel ve etkili bir anlatım için kullanırlar.

Örnek :
Þ Artık demir almak günü gelmişse zamandan
Meçhule giden bir gemi kalkar bu limandan
 
Eğretileme Yolları
İnsana özgü kavramların, doğaya (dış dünyadaki varlıklara) aktarılmasıyla;
Örnek :
   İnsan         "Derinden derine  ırmaklar   ağlar".      Kapalı Eğretileme
Benzetilen                                Benzeyen
 
Doğaya özgü kavramların insana aktarılmasıyla;
Örnek :
Askerin ölümü    "Bir hilal uğruna ya Rab ne   güneşler batıyor."    Açık Eğretileme 
   Benzeyen                                                            Benzetilen
 
Doğadaki bir varlığa ait özelliğin, bir başka varlığa aktarılmasıyla;
Örnek :
  Bulut            Yüce dağ başında bir top   pamuk     var.         Kapalı Eğretileme
Benzeyen                                              Benzetilen
 
Bir duyuya ait bir kavramın bir başka duyuya aktarılmasıyla;
Örnek :
              Sıcak bakışlarıyla ısıtırdı içimizi.                      Kapalı Eğretileme

Ad Aktarması : (Mürsel Mecaz)
Bir sözü benzetme amacı gütmeden bir başka söz yerine kullanmaktır. Sözcüklerin yeni anlamlar yüklenmesinde bir etken de ad aktarmasıdır.
 
Ad aktarması şu ilişkiler çerçevesinde kurulabilir :
 
Þ Sanatçı verilir, yapıtı anlatılır.
Örnek : Yaşar Kemal'i lise yıllarımda okudum. (Yaşar Kemal'in romanlarını)
 
Þ İçteki varlık verilir, dışındaki anlatılır ya da dıştaki varlık verilir içindeki anlatılır.
Örnek :   
Haberi duyunca bütün ev ayağa kalktı.        (Evin içindeki insanlar)
Ayağını çıkarmadan içeri girme.                (Ayakkabını)
 
Þ Parça verilir, bütün anlatılır ya da bütün verilir, parça anlatılır.
Örnek :
Bu acılı haberi ona hangi dil söyleyebilir?        (İnsan)
Gemi Mersin'e yanaştı.                        (Mersin Limanı)
 
Þ Bir yer adı verilir, o yerde yaşayan insanlar anlatılır.
Örnek :
Bütün köy meydanda toplandı.                (köy halkı)
Erzurum, Mustafa Kemal'e kucak açtı.        (Erzurum Halkı)
 
Þ Bir yön adı verilir, o yöndeki bölgeler ya da ülkeler anlatılmak istenir.
Örnek :
Batı bu duruma müdahale etmedi.                (Batı ülkeleri)
 
Þ Bir eşya adı verilir, onu kullananlar anlatılmak istenir.
Örnek :
Koştu, yokuş aşağı bir şapka.                (İnsan)
 
Þ Soyut bir ad verilip, somut bir varlık anlatılır.
Örnek :
Bu sonucu Türk gençliğine armağan ediyorum.        (Genç insanlar)
Gurbet çeken gönüller kuşatmıştı ocağı.                (insanlar)
 
Þ Sonuç verilir, bunun nedeni kastedilir.
Örnek :
Gökten sicim gibi bereket yağıyor. (bereket, sonuçtur, nedeni yağmur anlatılmıştır)
 
Kinaye (Dolaylı Söz Söyleme)
Sözcüklerin çok anlamlı olarak kullanılmasında kinayenin de büyük bir önemi vardır. Kinaye bir sözün hem gerçek hem de mecaz anlamını düşündürecek bir biçimde kullanılmasıdır. Kinayede gerçek anlam verilir, mecaz anlam kastedilir.
 
Örnek :
Þ Bu çocuğun elinden tutsan ne kaybedersin?
Þ Bulmadım dünyada gönüle mekan
Þ Nerde gül bitse etrafı diken
Þ Şu karşıma göğüs geren
    Taş bağırlı dağlar mısın?
 
Tariz (Taşlama)
Bir kimseyi iğnelemek, onunla alay etmek amacıyla bir sözü gerçek anlamının tam karşıtı bir anlamda kullanmaktır.
 
Örnek :
Þ Randevuna sadıkmışsın, beklemekten kök saldık.
Þ O kadar çok konuştu ki söylediklerinden hiçbir şey anlamadık.
Þ Biraz daha hızlı yürürsen karıncalar bile bizi geçecek.
 
Teşhis - İntak (Kişileştirme - Konuşturma)
İnsana özgü nitelikleri insan dışındaki varlıklara aktarmaya kişileştirme denirken, bu varlıkların insan gibi konuşturulmasına da konuşturma denir.
 
Örnek :
Þ Güneş ışığında yağmurunu döken bulutlar sanki gülüyordu. (Teşhis)
Þ Ufukta günün boynu büküldü.                                (Teşhis)
Þ Dal, bir gün dedi ki tomurcuğuna :
    Tenimde bir yara işler gibisin.                                (İntak)
 
Abartma (Mübalağa)
Bir durumu olduğundan çok ya da az göstermektir.
 
Örnek :
Þ Bütün gün çalışmaktan iğne ipliğe döndü.
Þ Alem sele gitti gözüm yaşından
Þ Sana dar gelmeyecek makberi kimler kazsın?
   Gömelim gel seni tarihe desem sığmazsın.
 
Dolaylama
Bir kelimeyle anlatılabilecek bir durumu birden fazla kelimeyle anlatmaya denir.
 
Örnek:
Þ yavru vatan: Kıbrıs,
Þ büyük kurtarıcı: Atatürk,
Þ ulu önder:Atatürk
Þ derya kuzuları: balık,
Þ file bekçisi:kaleci
Þ Türkiye'nin kalbi: Ankara

Mecaz Türleri Resimleri

  • 3
    Mecaz anlam örnekleri 3 ay önce

    Mecaz anlam örnekleri

  • 1
    Mecaz anlam nedir 3 ay önce

    Mecaz anlam nedir

Mecaz Türleri Sunumları

  • 3
    Önizleme: 3 ay önce

    Mecaz anlam sunusu

    (Göster / Gizle) Sunum İçeriği: Düz metin (text) olarak..
    1. Sayfa
    1MECAZ ANLAMLI SÖZCÜKLERSözcüğün gerçek anlamının dışında kullanılmasıyla kazandığı anlama mecaz anlam denir.Saatler uçup gidiyor, zavallı üç genç işle- rini bir türlü bitiremi- yorlardı.style.visibilityppt_xppt_xppt_yppt_ystyle.visibilityppt_wppt_hstyle.visibilityppt_wppt_hstyle.visibilityppt_wppt_hstyle.visibilityppt_wppt_hstyle.visibilityppt_wppt_hstyle.visibilityppt_wppt_h

    2. Sayfa
    2MECAZ ANLAMEşi ölünce,bütünişleri Ayşe Hanım’ın üstüne yıktılar.style.visibilityppt_xppt_xppt_yppt_ystyle.visibilityppt_wppt_hstyle.visibilityppt_wppt_hstyle.visibilityppt_wppt_h

Mecaz Türleri Videoları

  • 5
    3 ay önce

    Mecaz Anlam, Yan Anlam, Gerçek Anlamlı Sözcükler Konu anlatımı videosu

Mecaz Türleri Soru & Cevap

Bu yazı hakkında ilk soru soran sen ol..

Mecaz Türleri Ek Bilgileri

Bu yazıya sende yeni bilgi ekleyerek gelişmesine yardımcı olabilirsin..

Yazı İşlemleri
Sponsorlu Bağlantılar
İlgili Yazılar
Sen de Ekle

Sende, bu sayfaya

içerik ekleyerek

katkıda bulunabilirsin.

(Resim, sunum, video, soru, yorum ekle..)
Facebook Grubumuz